Psikolog Öge, çocuklarda tuvalet eğitimi hakkında bilgi verdi.

Çocuklarda en çok merak edilen konudur; tuvalet eğitimi. İdeal yaş nedir? Dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir? Eğitimi reddeden çocuğa nasıl davranılmalı? Tuvalet eğitimi çocuğun tuvalet ihtiyacını gidermek için bir başkasının yardımına ihtiyaç duymadan kendi başına yapabileceği bir beceri aynı zamanda sosyal gelişiminde de önemli bir basmaktır. Her çocuğun tuvalet eğitimine hazır olma yaşı birbirinden farklılıklar gösterir. Bazıları 18–24 ay arasında hazır olma belirtileri gösterirken; bazılarında da 30 aya kadar beklenmesi gerekebilir. Bu yaş civarındaki çocukların tuvalet eğitimine hazır olması yaş dönemi özellikleriyle de yakın ilişkilidir. Acıbadem Eskişehir Hastanesi Psikolog Yelda Öge, çocuklarda tuvalet eğitimi hakkında bilgi verdi.

Peki, 2 Yaş Dönemi Özellikleri Nelerdir?

1. Çocuk bağırsak ve mesane için gerekli kas kontrolünü kazanır,
2. Beden fonksiyonlarına karşı duyarlılığı artar ve bunları ifade etmeye başlar,
3. İsteklerini ve ihtiyaçlarını 2–3 cümleyle ifade edebilir,
4. Oyunlarına tuvalet yapma konusundaki gözlemlerini katar,
5. Soru sormanın, araştırmanın, lazımlık ve tuvalete karşı ilgilerinin arttığı bir dönemdir.

Çocuğun Tuvalet Eğitimine Hazır Olduğunu Gösteren İpuçları Nelerdir?

• Çocuk gündüzleri 3–4 saat kuru kalabiliyorsa,
• Islak ya da kirli bezle dolaşmaktan rahatsız oluyorsa,
• Tuvalet alışkanlıklarını merak ediyor ve sizi gözlemliyorsa,
• Basit talimatlara uyabiliyor, banyoya gidebiliyor, soyunabiliyorsa,
• Öğle uykularından kuru kalkıyorsa,
• Tuvalete gitmesi gerektiğini haber veriyor ve bağırsaklarındaki hareketlenmeyi bildiriyorsa tuvalet eğitimine başlanması uygundur.

Bunun dışında çocuğun tuvalet eğitimine başlaması için duygusal açıdan da hazır olması gerekmektedir. Eğer yeni bir kardeş geldiyse, ev taşıma durumu olduysa, ailede ölüm, hastalık, ayrılık gibi stres verici yaşam olayları söz konusuysa eğitime başlamak için uygun zamanlar değildir. Stresli yaşam olayları olmadığı halde çocuk direniyorsa; onu zorlamayın! Çocuğun zamana ihtiyacı olabilir, bu durum kendini kötü hissetmesine, kalıcı problemlere ve kabızlığa neden olur.

Tuvalet Eğitimini Nasıl Vermeliyiz?

• Çocukla iyi bir iletişim içinde olmanız hangi kelimeleri seçeceğinize dikkat etmeniz ve onu cesaretlendirmeniz son derece önemli.
• Çocuğunuza artık iç çamaşırı kullanmak için yeterince büyüdüğünü anlatın ve onunla birlikte ilgisini çekebilecek çamaşırlar seçin.
• Çocuğun hazır olduğunu fark edince onunla birlikte ve tercihleri doğrultusunda lazımlık alın ve oyun oynadığı odaya yerleştirin. Oyun oynarken, televizyon izlerken, üstüne oturmasına, ona alışmasına izin verin. Çocuğu asla lazımlığa oturması için zorlamayın!
• Cinsiyete uygun rol model seçimi önemlidir. Babanın oğluna, annenin kızına yardımcı olması çocuğun güven kazanmasını ve daha istekli olmasını sağlar.
• Çocuğa zaman zaman ödüller vermek son derece yararlı olabilir. Bu ödüller maddi değeri yüksek olmayan gülen yüzlü yapışkanlı çıkartmalar olabilir.
• Çocuğun hangi zamanlarda tuvaletini yaptığını gözlemleyin, eğitime başladığınız zaman çocuğu 2–3 saatte bir tuvalete götürün ve 5 dakika oturmasına izin verin.
• Çocuk tuvalete idrarını ya da kakasını yaptıktan sonra mutlaka sözel olarak ya da hediyenizle ödüllendirin. Altına kaçırdığında ya da yere damlattığında sakın kızmayın, cezalandırmayın, tarafsız olmaya çalışın.
• Eğitim süresince bezin tekrar takılmaması gerekmektedir. Bu nedenle ortam değişikliği yapmamaya özen gösterin.
• Gündüz tuvalet alışkanlığı kazanıldıktan sonra, gece eğitimine geçilmelidir.
• Gece eğitiminde yatmadan önce sıvı verilmemeli, 2–3 saatte bir çocuk tuvalete götürülmeli, bu sırada çocuğun kas kontrolünü kazanması açısından uyanık ve bilinçli olması gerekmektedir.
• Gece yatağa kaçırma ihtimallerine hazırlıklı olunmalı ve yatak koruyucu kullanılmalıdır.

Bunlar çocuğun gelişim özellikleri ve içinde bulunduğu ortama bağlı olarak gerçekleştirilmeli ve eğer çocuk tuvalet eğitimine direnç gösteriyorsa kesinlikle zorlanmamalıdır.