Kırım Sürgünü - 18 mayıs 1944

II. Dünya Savaşında Kırım'ın Almanlar tarafından işgali sırasında, Kırım Türklerinin Almanlarla işbirliği yaptığını iddia eden Stalin, 11 Mayıs 1944'de Kırım Tatarlarının Kırım'dan sürülmesini emreden kararı imzaladı. Kararın icrası NKVD birlikleri tarafından, 18 Mayıs 1944 gecesi iletildi ve aynı anda Kırım'ın her yerinde uygulandı.

423.100 Kırım Türkü, hayvan taşınmasında kullanılan vagonlara dolduruldular. Bunların 57.000'i 05 yaş arası çocuk, 68.000'i ise 60'ın üzerinde yaşlı insanlardı.

Ertesi gün, Arabat bölgesinde bir köyde unutulduğu anlaşılan 150 kişi bir tekneye dolduruldu ve tekne, kıyının bir-kaç mil açığında batırıldı.

Bir aydan fazla süren yolculuk sırasında, kimsenin vagonlardan inmesine asla izin verilmedi. Her türlü ihtiyaçlar, vagon içerisinde karşılanıyordu.

195.371 kişinin öldüğü Sürgün yolculuğunda Trenler; Kabartay, Sibirya, Kırgızistan, Kazakistan ve Özbekistan’da yolcularını boşalttılar.

Kırım Türkleri, 1956 yılına kadar zor şartlar altında hayatta kalma mücadelesi verdiler. Krusçev'in 1956 yılında Stalin dönemini karalama kampanyası başlatmasıyla, rahat nefes alma imkânı bulabildiler.

1960’lara gelindiğinde sürgündeki Kırım Türkleri’nin millî mücadelesi, firesiz bir kitle hareketine dönüşmüştü. Miting ve protesto toplantıları düzenlendi. 23 Nisan 1978 günü Musa Mahmut isimli bir Türk, haksızlığı protesto etmek için kendisini yakarak intihar etti. Abdülcemil Mustafa Kırımoğlu hapse mahkûm edildi.

1987 Yılının 6 Temmuz'unda başlayıp 5 Ağustos’a kadar devam eden Moskova gösterilerinden sonra, SSCB yönetimi, Kırım Türkleri’nin vatana ihanet suçlarını kaldırdı. Yine de dönüş izni vermedi.

Beklenen izin 1990 yılının Temmuz ayında çıktı. Kırım Türkleri’nden bir grup, 2-3 ay süren çileli yolculuktan sonra ata yurduna döndü.